به مناسبت هفته جهانی آگاهی از مقاومت میکروبی
بحران جهانی مقاومت میکروبی؛ از کار افتادن داروهای حیاتی تا تهدید زنجیره تامین سلامت و اقتصاد
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان گفت: پدیده مقاومت میکروبی دیگر یک چالش آینده نیست، بلکه یک تهدید جهانی و جدی است که کارایی داروهای حیاتی را مختل کرده است.
بحران جهانی مقاومت میکروبی؛ از کار افتادن داروهای حیاتی تا تهدید زنجیره تامین سلامت و اقتصاد
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان گفت: پدیده مقاومت میکروبی دیگر یک چالش آینده نیست، بلکه یک تهدید جهانی و جدی است که کارایی داروهای حیاتی را مختل کرده است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی فسنجان، دکتر محمدرضا رحمانی؛ معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان به مناسبت هفته جهانی آگاهی از مقاومت میکروبی به تشریح ابعاد مختلف این پدیده پرداخت و اظهار داشت: در طول تاریخ، داروهای ضدمیکروبی شامل ضدباکتریها، ویروسها، قارچها و تکیاختهها ابزاری بسیار مهم و کارساز برای درمان بیماریهای عفونی در انسان، حیوانات و گیاهان بودهاند و نقش بیبدیلی در پیشرفت عرصه سلامت و اقتصاد ایفا کردهاند.
دکتر رحمانی ضمن تأکید بر لزوم شناخت انواع میکروبها و داروها افزود: میکروبها و داروهای ضد آنها انواع مختلفی دارند. برای مثال، آنتیبیوتیکها تنها روی باکتریها مؤثرند و هیچ تأثیری بر ویروسها، قارچها یا تکیاختهها ندارند. از سوی دیگر هر آنتیبیوتیکی بر روی هر نوع باکتری مؤثر نیست.
وی تصریح کرد: تشخیص اینکه چه میکروبی عامل بیماری است و چه دارویی برای درمان آن مناسب می باشد ضرورت دارد و صرفاً توسط پزشک باید صورت گیرد و افراد غیرپزشک به هیچ عنوان در این زمینه صاحبنظر نیستند. مقاومت میکروبی به زبان ساده یعنی دارویی که پیشتر بر یک میکروب مؤثر بوده، به دلیل تغییرات ایجاد شده در ساختار میکروب، دیگر اثر خود را از دست داده و قادر به از بین بردن آن میکروب نیست.
دکتر رحمانی گفت: در محیطهای طبیعی، میکروبها برای دسترسی به مواد حیاتی و غذا با یکدیگر در رقابت هستند که این رقابت منجر به برقراری یک تعادل بیولوژیکی میشود. اما ورود نامناسب و نابجا داروهای ضدمیکروبی مانند آنتیبیوتیکها این تعادل را بر هم میزند.
وی افزود: با مصرف نابجای آنتیبیوتیکها، میکروبهای حساس از بین میروند، اما این فضا دقیقاً برای رشد و تکثیر میکروبهای مقاوم فراهم میشود. در نتیجه، این میکروبهای مقاوم جایگزین گونههای قبلی شده و در بدن انسان، حیوانات و محیط زیست مستقر میشوند. باید توجه داشت که میکروبها در یک چرخه مقابله با هم در جریان هستند؛ لذا بروز مقاومت در هر یک از این بخشها، میتواند منجر به گسترش مقاومت در کل زنجیره سلامت و محیط زیست شود.
دکتر رحمانی ضمن اشاره به گزارش سازمان بهداشت جهانی مبنی بر اینکه مقاومت میکروبی یکی از ۱۰ چالش اصلی سلامت جهان است، خاطرنشان کرد: ظهور و گسترش عوامل بیماریزای مقاوم به درمان، توانایی ما را در مقابله با عفونتهای شایع و رایج به شدت محدود میکند. اگر نتوانیم بر این روند غلبه کنیم، بسیاری از دستاوردهای پزشکی مدرن با خطر مواجه میشوند.
دکتر رحمانی با تأکید بر همگانی بودن این تهدید تصریح کرد: مقاومت میکروبی محدود به قشر خاصی نیست و میتواند بر تمام انسانها در هر سن، جنس، نژاد و ملیتی تأثیر بگذارد.
وی ادامه داد: استفاده نامناسب و بیش از اندازه از داروهای ضدمیکروبی در انسانها، حیوانات و گیاهان، علت اصلی شکلگیری عفونتهای مقاوم به آنتیبیوتیک است. تجویز بیرویه پزشکی، عدم اجرای کامل دستورات دارویی توسط بیماران و مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها برای بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا که آنتیبیوتیک روی آنها اثر ندارد، از عوامل اصلی این بحران هستند .همچنین مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها در دامپروری و کشاورزی و ناکافی بودن سطح بهداشت و دسترسی به آب سالم در محیطهای مختلف، به این چرخه دامن میزند.
معاون غذا و دارو در خصوص عوارض جانبی آنتیبیوتیکها افزود: عوارض شایع آنتیبیوتیکها شامل حساسیتهای پوستی« دانههای قرمز روی پوست»، سرگیجه، تهوع، اسهال و عفونتهای قارچی است. این داروها همچنین با از بین بردن باکتریهای مفید بدن، باعث اختلالات گوارشی و کمبود برخی ویتامینها میشوند.
دکتر رحمانی گفت: اگر پس از مصرف آنتیبیوتیک طولانیمدت دچار اسهال شدید شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید؛ این حالت میتواند ناشی از عفونت با باکتری خطرناک کلستریدیوم دیفیسیل باشد که منجر به تخریب گسترده روده بزرگ و مرگ میشود. در صورت بروز هرگونه عارضه، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
دکتر رحمانی افزود: کشف داروهای ضدمیکروبی جدید حداقل به ۱۰ سال زمان نیاز دارد؛ بنابراین امکان جایگزین کردن آسان آنها وجود ندارد. بدون این داروها، پیشرفتهای مدرن پزشکی نظیر شیمیدرمانی، جراحیها و پیوند اعضا با خطر عفونتهای بدون درمان روبرو خواهد شد.

نظر دهید